Zimowe obejścia szlaków w Tatrach przy zagrożeniu lawinowym

Communities Polska (Poland)
1

Witam,

Co roku w Tatrach zimą ludzie giną w lawinach, bo poruszają się letnimi wariantami szlaków zamiast wariantami zimowymi. Zwykle po każdym takim wypadku TOPR podkreśla nieprzygotowanie turysty, który nie wiedział o przebiegu wariantu zimowego. Problem polega na tym, że zimowe warianty (dopuszczalne zimą w regulaminie TPN pomimo odstępstwa od wytyczonego szlaku paragrafem 3, pkt. 4), choć wypracowywane od dziesięcioleci przez górali, nie są powszechnie znane. Nie ma ani jednej papierowej publikacji, która by je omawiała i z reguły informacje te można uzyskać jedynie na szkoleniach zimowej turystyki górskiej.

Pojawia się zatem potrzeba zebrania dostępnych informacji i udostępnienia jej szerokiemu odbiorcy. Pytanie: jak to najlepiej zrobić? Aktualnie oznaczyłem te warianty, które udało się dobrze udokumentować jako “ścieżki” ze znacznikiem “seasonal” “winter”, nieprzystosowane do jazdy konnej czy rowerowej. Szlaki te są z reguły zimą wydeptane, choć po świeżych opadach śniegu i zamieciach - podobnie jak wszystkie inne tatrzańskie szlaki - mogą być niewidoczne i czytelne jedynie w podglądzie GPS. Dla ustalenia uwagi, przykładowo szlak na Skrajny Granat wygląda tak (projektyprzygodowe.pl):

podejscie-na-skrajny-granat-1024x767
podejscie-na-skrajny-granat-1024x7671024×767 166 KB

(wariant zimowy - czerwone kropki; w przybliżeniu letni, przecinający na długim odcinku silnie nachylone zbocze - białe). Oczywiście żadnego oznakowania szlaków pod śniegiem w Tatrach zimą nie widać - z wyłączeniem dojścia do schroniska w Dolinie 5 Stawów i dojścia do schroniska Murowaniec niebieskim szlakiem, które mogą być znakowane tyczkami.

Co do wiarygodnych źródeł - tzn. omawianych przez specjalistów, a nie przez przypadkowych turystów - Kilka lat temu Marcin Józefowicz, ratownik TOPR omówił niektóre warianty na webinarze Tatrzańskiego Parku Narodowego, który przez około 2 lata był dostępny do oglądania na stronach TPN. Dodatkowo, szkoła mountainclimbingschool.pl (tam również ratownik TOPR, Paweł Grocholski) - opisała niektóre warianty zimowych szlaków w Tatrach. Do tego dołożyć można też opis szlaku na Rysy wg omówienia instruktora szkoły wspinania Kilimanjaro, P. Sztaby (PZA), uzupełnionej opisem podróżnika, Łukasza Supergana). Rolę wspierającą dla orientacyjnie określonego opisem szlaku mogą pełnić zapisy przejść indywidualnych turystów z GPS.

Wprowadzone szlaki

  1. Dojście z Hali Kondratowej na Wyżnią Kondracką Przełęcz z ominięciem lawinowego Piekła (Józefowicz).
  2. Dojście z Hali Kondratowej na Przełęcz pod Kopą Kondracką z ominięciem lawinowych zboczy flankujących szlak zielony (Józefowicz).
  3. Dojście z Doliny Pięciu Stawów na Szpiglasową Przełęcz z ominięciem lawinowych zboczy tuż powyżej stawów (Józefowicz).
  4. Dojście na Świnicę Taternicką z ominięciem wierzchołka klasycznego z niebezpiecznym Żlebem Blatona (Grocholski).
  5. Dojście na Zawrat bez podcinania pola śnieżnego na Kościelcowej Grzędzie i dalej Zawratowym Żlebem zamiast eksponowanym szlakiem niebieskim z
    ukrytymi pod śniegiem łańcuchami (czyli bez asekuracji) (Grocholski).
  6. Dojście na Skrajny Granat z ominięciem trawewrsowania lawinowego zbocza masywu Żółtej Turni (Grocholski).
  7. Dojście nad Czarny Staw Gąsienicowy z ominięciem lawinowych zboczy Małego Kościelca (tam zginął M. Karłowicz) (Grocholski).
  8. Dojście na Kozią Przełęcz z Koziej Dolinki z ominięciem letniego wariantu, przebiegającego pod stromymi półkami, akumulującymi śnieg (przypadek lawinowy z bieżącego roku!) (Grocholski).
  9. Zimowe podejście na Karb z ominięciem trawersu Małego Kościelca (Grocholski).
  10. Rysy - z wyborem żlebu “Rysa” zamiast grzędy, na której są zasypane łańcuchy i ryzyko upadku z wysokości (Sztaba, Supergan, i in.).
2 Likes
2

Dla kontekstu tutaj jeszcze linki do dyskusji w changesetach:

https://www.openstreetmap.org/changeset/180053853

https://www.openstreetmap.org/changeset/180050508

https://www.openstreetmap.org/changeset/179641005

https://www.openstreetmap.org/changeset/178760347

Tag seasonal raczej nie wpływa na routing, a przynajmniej ja nie znam żadnego silnika który go uwzględnia. Większość uwzględnia access, więc, minimum, żeby w lecie nie prowadziło po tych ścieżkach, to:

access=no

access:conditional=yes @ winter lub access:conditional=yes @ snow

Na odcinkach przechodzących przez jezioro, można się zastanowić nad tagiem access:conditional=yes @ ice, chodziaż nie jest on udokumentowany.

Jest też tag ice_road, ale nie wiem, czy pasuje też do ścieżek, czy tylko do dróg dla samochodów.

Przy takim oznaczeniu, ścieżki dalej powinny wyświetlać się na większości map, a i jest możliwość ustawienia routingu tylko po drogach zimowych, chociaż nie znam żadnego który ma taką opcję, więc większość po prostu ominie tą drogę - co myślę, że jest dobrym rozwiązaniem, bo zimowe drogi w Tatrach nie są przeznaczone dla przeciętnych turystów, więc zwykły routing nie powinien po nich prowadzić.

Pozostaje pytanie, czy takie ścieżki w ogóle powinny być wyświetlane na mapie, bo sama ich obecność (nawet jak routing po nich nie poprowadzi), może wprowadzać w błąd, ale tu można argumentować, że sposób ich wyświetlania jest po stronie renderera.

Tutaj może by oznaczyć te letnie szlaki które są zagrożone zimą tagiem access:conditional=discouraged @ winter lub access:conditional=discouraged @ snow ? Ale w tym przypadku dobrze by było mieć jakąś oficjalną informację, którymi konkretnie szlakami nie powinno się chodzić zimą.

3 Likes
3

Ustawiłem znacznik access w tym co jeszcze pozostało (nie ma już 3, 5, 6, 8, 9)

4

Mój główny problem to dwie idące ze sobą rzeczy

  • to nie są ścieżki, mapowanie ich jako highway=path (nawet z access=no, seasonal=winter i innymi tagami) będzie niesamowicie mylące i jacyś ludzie zaczną schodzić takim żlebem latem. Obecność ich na mapie zabije więcej ludzi niż uratuje
  • to nie są ścieżki więc mapowanie ich jako highway=path jest błędne a przynajmniej mocno wadliwe

Jeszcze nie sprawdzałem na ile zalecane czy oficjalne te trasy są. Może napiszę do TPN o poradę?

Z drugiej strony widziałem już drogi przez jeziora z ice_road yes a highway=path na trasy dla skuterów śnieżnych gdzie latem jest bagno.

1 Like
5

Ja pisałem do TPN o poradę - nie biorą na siebie odpowiedzialności za wytyczanie wariantów zimowych, ani ich nie ewidencjują. Podobnie niechętni do dzielenia się tą wiedzą byli zarządcy schronisk, którzy w swoim terenie z tych wariantów często korzystają. Generalnie to jest ryzyko każdego, kto taki szlak próbuje opisać czy omówić. Że ktoś, kiedyś może go ciągać po sądach jak do czegoś dojdzie mimo dopełnienia wszelkich reguł sztuki. I stąd właśnie brak publikacji w tej materii na rynku wydawniczym. Dlatego wyjątki w postaci informacji Józefowicza czy Grocholskiego są na wagę złota.

6

To jest solidny argument za tym, żeby te szlaki usunąć z OSM.

1 Like
7

Czyli - niech sobie ludzie dalej umierają w lawinach?…

8

Uważam podobnie jak @Mateusz_Konieczny, że te szlaki w OSM mogą zabić więcej osób w lecie, niż ich brak w zimie. Jak ktoś wybiera się w Tatry zimą, powinien wiedzieć, gdzie szukać tras poza OSM. Jak ktoś niedoświadczony się wybiera w zimie w Tatry, nawet poprawny wariant zimowy w OSM najprawdopodobniej mu nie pomoże. Nawet jeśli uniknie lawiny - zginie przez brak sprzętu i przygotowania. Ludzie bez doświadczenia w turystyce zimowej w ogóle nie powinni się tam wybierać, a my nie powinniśmy im tego ułatwiać.

9

Może interesowało by cię skorzystanie z https://umap.openstreetmap.fr czy podobnego narzędzia? Możesz narysować te trasy na podkładzie OSM i udostępniać.

1 Like
10

A ile osób zabijesz przez dodanie tych nieistniejących ścieżek? Kiedy pierwsza rodzina się zabije w jednym z tych żlebów gdzie jest teraz trasa zaznaczona?

Na niekorzyść działa fakt że ruch latem w Tatrach jest dużo większy niż zimą.

11

Nie bardzo rozumiem pojęcie nieistniejących ścieżek wobec czegoś, co istnieje i jest sezonowo użytkowane. Mam też wyobrażenie, że Polakom nie brakuje inteligencji aby zrozumieć co znaczy “wariant zimowy” w opisie ścieżki. Ale ja umywam ręce - próbowałem. Jak będą kolejne ofiary, to chociaż próbowałem im zapobiec. Takie próby rzadko się w Polsce udają, no trudno.

12

Widzę że już była na ten temat dyskusja na międzynarodowym forum: Alpinist routes marked as footpaths . Na podstawie akapitu “Disputed usage” na wiki, zdaje się że nie udało się dojść w tej sprawie do porozumienia: highway=path#Disputed_usage

Teoretycznie istnieją tagi pozwalające na rysowanie takich dróg, m.in. sac_scale i trail_visibility, a wiki dosyć mocno kładzie nacisk na odpowiedzialne prezentowanie tych danych przez konsumentów danych:

When displaying paths, especially in rural areas, maps should make clear which paths are tagged as more difficult on the sac_scale to avoid leading users along difficult routes.

@Przemysław_Borys

Polakom nie brakuje inteligencji aby zrozumieć co znaczy “wariant zimowy” w opisie ścieżki

Problem polega na tym że OSM nie jest mapą, tylko bazą danych. Dane które dodajesz, nie są bezpośrednio prezentowane Kowalskiemu, tylko interpretowane przez dedykowane aplikacje mapowe. W idealnym przypadku, żadna z nich nie powinna renderować ścieżki z wysokim sac_scale, aby nie narażać swoich użytkowników na niebezpieczeństwo. Czy w takim przypadku, dane które dodasz do OSM będą dalej dla Ciebie i innych przydatne lub w ogóle dostępne?

2 Likes
13

Wydaje mi się że równie łatwo poradzić sobie z tym zadaniem jak z tym by wpaść na to że warto sprawdzić jak zapobiec zagrożeniu lawinowemu zimą w Tatrach.

14

Tutaj warto dodać, że nie każda aplikacja wyświetli opis ścieżki.

Nie zrozum nas źle, naprawdę doceniamy, że próbujesz działać i ulepszać OSM. To, że podjąłeś temat, już jest wartością, bo nie każdy ma chęć się w to angażować. Takie sytuacje jak ta są w OSM dość częste - różne osoby mają różne spojrzenia i czasem trudno dojść do porozumienia.

15

Oj, nie. Gdyby na temat bezpieczeństwa lawinowego w Tatrach istniały łatwo dostępne publikacje, to może bym się zgodził. Niestety tak nie jest.

16

Poza tym te opisy, które umieściłeś w tagu name, właśnie kategorycznie tam się nie powinny znaleźć.