Adreslerin eklenmesi konusunda aklıma takılan birkaç husus ve Türkiye’de addr:* etiketinin kullanımı hakkındaki sorularım aşağıdadır.
İdari Birimlerin Adrese Nasıl Yazılacağı Hakkında Sorular
1.1- Nesnelerin adresine il adı yazılırken addr:city=* mi kullanılmalı? addr:district=* mi? addr:province=* mi? Ya da benim göremediğim başka çok kullanılan bir etiket daha var mı? O mu kullanılmalı? Varsa o etiket nedir?
1.2- Nesnelerin adresine ilçe adı yazılırken hangi etiket kullanılmalı? addr:district=* mi? addr:subdistrict=* mi? Ya da benim göremediğim başka çok kullanılan bir etiket daha var mı? O mu kullanılmalı? Varsa o etiket nedir?
1.3- Nesnelerin adresine mahalle adı yazılırken hangi etiket kullanılmalı? addr:subdistrict=* mi? addr:neighbourhood=* mu? Ya da benim göremediğim başka çok kullanılan bir etiket daha var mı? O mu kullanılmalı? Varsa o etiket nedir?
1.4- Nesnelerin adresine belde adı yazılırken hangi addr:*=* etiketi kullanılmalı?
1.5- Nesnelerin adresine köy adı yazılırken hangi addr:*=* etiketi kullanılmalı? Bunu geçmişte OSM Türkiye Telegram grubunda sorduğumda, “büyüklüğe göre addr:village=* veya addr:hamlet=*” cevabı gelmişti. Farklı bir görüş var mı? Farklı bir görüş yoksa bu büyüklüğün ölçüsü için somut bir sayı belirtecek olan var mı?
Bunları sormamın sebebi şunlar: OSM Viki’sindeki Adres maddesinin Türkiye başlığında şehir bilgisinin addr:district=* ile eklenmesi gerektiği yazıyor. Fakat iD editör’de ve JOSM’da şehir kutuları, addr:city=* etiketine bir değer ekliyor. Taginfo’ya bakıldığında da Türkiye’de addr:district=*’in çoğunlukla ilçe adı eklemek için kullanıldığı, addr:city=*’nin ise il adı eklemek için kullanıldığı görülüyor. addr:district=* 227.571 kez, addr:city=* 250.664 kez, addr:province=* 63.789 kez kullanılmış. addr:province=Tekirdağ 48.335, addr:province=Kırklareli ise 10.241 kez kullanılmış. Yani addr:provinceetiketinin kullanımının çoğu Tekirdağ ve Kırklareli’nde.
Benzer durum, ilçeler ve mahalleler için de geçerli. Viki’de ilçe adı eklemek için addr:subdistrict=* önerilmişken iD’deki ilçe kutusu addr:district=*'e değer eklemeye yarıyor. Mahallelerde iD editör’deki etiket ile Viki’de önerilen etiket aynı: addr:neighbourhood=*(160.830 adet kullanılmış). Fakat Tekirdağ ve Kırklareli’nde birçok nesneye addr:subdistrict=* ile eklenmiş mahalleler var(addr:subdistrict=* 11.069 kez kullanılmış). 180 kez kullanılmış addr:suburb=* da mevcut. (Birçok mahallenin (adres olarak değil mahallenin kendisi eklenirken) place=suburb ile etiketlendiğini hatırlatmakta yarar var.))
Bahsedilen etiketlerin Türkiye’de kullanımı ile ilgili istatistikler:
addr:district etiketi: addr:district | Keys | OpenStreetMap Taginfo Turkey
addr:city etiketi: addr:city | Keys | OpenStreetMap Taginfo Turkey
addr:province etiketi: addr:province | Keys | OpenStreetMap Taginfo Turkey
addr:neighbourhood etiketi: addr:neighbourhood | Keys | OpenStreetMap Taginfo Turkey
addr:subditrict etiketi: addr:subdistrict | Keys | OpenStreetMap Taginfo Turkey
(Şu anda İstanbul’daki addr:city=* etiketlerinde “İstanbul” dışında bir şey yazanların düzeltilmesi için bir Maproullette görevi de devam ediyor. OSM-TR Topluluk Projeleri - Maproulette )
2- Gördüğüm kadarıyla OpenStreetMap’e Türkiye’deki bütün ilçelerin sınırları eklenmiş(hatalı sınırlar olabilir, ancak genel olarak doğru gibi görünüyor). Bu yerlerde, nesnelerin adresini eklerken ülke(addr:country=TR), il(addr:city=* veya ), ilçe(addr:district=*) etiketleri eklenmeli midir? Yoksa, eklenmemesi mi daha iyidir? (İstisnai durumları sormuyorum. Adresin eksiksiz bir şekilde açıklanmasının gerekli olacağı haller sorumun kapsamı dışındadır.)
OSM’de Türkiye’nin il ve ilçe sınırları tamamlanmış olsa da mahalle sınırları henüz tamamlanmamış yerler var. OSM Viki’sindeki Adres maddesinin Türkiye başlığında; cadde/sokak adı ve kapı numarası yazmanın mahalle ve posta kodu sınırları belli olan yerlerde adres yazımı için yeterli olduğu, bunların henüz belli olmadığı yerlerde ise eklenmesinin faydalı olacağı belirtilmiş. Viki’ye bu bilgilerin eklendiği değişiklik şu: https://wiki.openstreetmap.org/w/index.php?title=Addresses&oldid=2340076
Followup questions to 2025 GM Bağlantıdaki tartışmalardan görüleceği üzere OSM Vakfı’nın, uzun vadede mâli açıdan sorun yaşama ihtimali olabilir. OSM veri tabanının barındırılması, OSM API masrafları vb. maliyetleri arttırmamak için hangi yol tercih edilmelidir? addr:country, addr:city, addr:district… gibi etiketler veri tabanını gereksiz yere büyütür mü, API vasıtasıyla çekilen veriyi gereksiz yere arttırır mı?
Veri tüketicilerinin, bir nesnenin adresini tespit etmek için sadece addr:*=* etiketlerine bakmak yerine sınırlardan da yararlanmasını beklemek makul bir beklenti mi, yoksa değil mi? Nesneye çokça addr:*=* etiketi ekleyerek adres bilgilerini eklemek mi veri tüketicileri için yararlı yoksa sınırlardan adres tespit etmelerini beklemek mi? İl, ilçe, mahalle sınırlarının net belli olduğu bölgelerde; hem OSM veri tabanını şişirmeyecek, OSM Vakfı’nın maliyetini en az arttıracak hem de veri tüketicilerinin işini en çok kolaylaştıracak etiketleme biçimi hangisidir? Ülke, il, ilçe, mahalle bilgilerinin nesneye addr:*=* ile eklenmesi mi? Eklenmemesi mi?
3- Nesnelerin addr:*=* etiketlerine “Örnek Mahallesi”, “Örnek Köyü”, “Örnek Beldesi”… mi yazmak doğru? Yoksa sadece Örnek yazmak mı? Yani addr:neighbourhood=Örnek Mahallesi mi doğru? Yoksa addr:neigbourhood=Örnek mi? Neden? (addr:full=* etiketi sorumun kapsamı dışındadır)
Bu soru mahalleler için OSM Türkiye Telegram grubunda birkaç kez soruldu. “Mahallesi” ibaresi yazılmamalı diye cevaplandığını hatırlıyorum. Ancak OSM Viki’deki Adres maddesinin Türkçe başlığındaki örnekte “Mahallesi” ibaresi de kullanılmış. “Mahallesi” ibaresinin yazılması gerektiğini düşünenler sanırım şu nedenle öyle düşünüyor: Viki’deki Key:addr:* maddesinde posta hizmetlerinde kullanılan adrese atıf yapılıyor. Benzer şekilde Editing Standards and Conventions - OpenStreetMap Wiki maddesinde de doğrudan adres yazım biçeminden bahsedilmese bile maddenin “Proper Name Spelling” başlığında “mektup gönderirken adreste adı nasıl yazdığınızı düşünün” gibi bir ibare var. (How would you write the name in a mailing address, e.g. when sending a letter?) Bir mektup göndereceksem ben de zarfa yazacağım adreste “Mahallesi” ibaresini kullanırım. Fakat bu görüşe katılmıyorum.
OSM’de adres yazımı konusunda şu aklıma geliyor. OSM’de zarfa değil veri tabanına adres yazıyoruz. Örneğin il ve ilçe adlarını Ankara ili Çankaya ilçesi şeklinde yazmıyoruz. Uygun etiketleri kullandığımızda veri tüketicisi Ankara’nın il, Çankaya’nın ilçe olduğu bilgisini anlayabiliyor. Mahalle adlarını yazarken neden “Mahallesi” ibaresini ekleyip veri tabanını şişirelim? Veri tüketicinin yorumlaması gereken verinin boyutunu neden arttıralım? …Mahallesi, …Köyü gibi ibarelere ne kadar gerek var?
4- 2. ve 3. sorulara “ ‘…Mahallesi’ yazılmalı.” şeklinde cevap veriliyorsa tabelalardaki kısaltmalar nasıl yazılmalı? Örneğin Ankara, OSTİM Organize Sanayi Bölgesi(OSB)ndeki sokak adı tabelalarında Ostim OSB yazmakta. (Uygun etiketi addr:neigborhood olarak kabul ediyorsak)Adres etiketi addr:neighbourhood=Ostim OSB şeklinde mi yazılmalı? Yoksa addr:neighborhood=Ostim Organize Sanayi Bölgesi şeklinde mi yazılmalı? (Konuyla alakalı Viki maddesi: Names - OpenStreetMap Wiki )
Resmi Adresin Parçası Olmasa da Konum Bildiren Bilgilerin Eklenmesi Hakkında Sorular
5- Mesken binalarının adları nasıl eklenmelidir? addr:housename=* ile mi? name=* ile mi? Neden?
Bu konu da OSM Türkiye Telegram grubunda daha önce tartışıldı. Grupta name=* etiketine eklenmesi gerektiğini düşündüğümü yazmıştım. Gerekçem; addr:*=* etiketiyle resmi adresin tarif edilmesi gerektiği, Adres ve Numaralamaya İlişkin Yönetmelik’te adres standardında bulunması zorunlu tutulan öğelerden birinin bina adı olmadığı, addr:housename=*’in Türkiye gibi ülkeler için değil İngiltere, İrlanda gibi kapı numarası olmayıp da sadece ev adı olan ülkelerde bu evlerin eklenmesi için önerilen bir etiket olduğu şeklindeydi.
Karşıt görüşler ise; name=*'in genel adlar, çok bilinen yerler için olduğu, addr:housename=* gibi özel bir etiket varsa bunun apartman adları için kullanılabileceği, addr:* etiketini resmiyete bağlamanın gereği olmadığı, hemen her apartmanın adı olduğu için addr:housename=* ile afetlerde konutları sorgulamanın daha kolaylaşacağı, OSM tile render ederken addr:* altındaki adresleri görselleştirmediği, mektubun üstüne kapı no yazmayıp apartman adı yazınca doğru yere ulaştığı bu nedenle apartman adının da adresin bir parçası kabul edilmesi gerektiği şeklindeydi.
Veri tüketicileri için addr:housename daha faydalı olacaksa ben de addr:housename=*’i desteklerim. Farklı görüşler varsa okumak isterim.
6- Topluluk, 5.soruda görüşünü addr:housename=*'den yana kullanıyorsa nesnelere site(toplu yapı) adı, semt adı, mevki adı, mezra adı gibi bilgilerin hangi addr:* etiketi ile ekleneceği konusunda görüş bildirmesi de yararlı olacaktır.
Konu biraz uzun oldu. Değerli topluluk üyeleri, en azından 1. soruya cevap verirlerse Viki ve OSM editörleri arasındaki çelişkili durum düzeltilebilir.