De (snel)tram in Utrecht is op twee manieren getagd. De rails is getagd als light_rail, de (bijna alle) perrons/stopposities en de routerelaties als tram. Kijkend naar de (vage) definities is het inderdaad meer light_rail: vrije baanvakken en een beveiligingssysteem (seinen/overwegen). Is iemand erop tegen als alle perrons, stopposities en routerelaties aangepast worden naar light_rail=yes?
Ja, mee eens, Sneltram - Wikipedia, schaart de sneltram in Utrecht met die van Rotterdam, Amsterdam en Randstadrail.
Hoewel ik het ermee eens ben dat het eruit ziet als lightrail, is het juridisch wel een tram. Juridisch is er dus ook geen sprake van overwegen e.d., maar van een (tram)kruising. Ik weet alleen niet of dat uit moet maken voor onze tagging.
Ik weet niet of de aanwezigheid overwegen dan juist bepalend is, maar in Nieuwegein en IJsselstein zijn wel degelijk enkele kruisingen met overwegbomen uitgevoerd.
Dat wisselt zo te zien per kruising. Voor het stuk vanaf Galgenwaard tot P+R Science Park en Jaarbeurszijde tot Nieuwegein zijn er geen AHOB’s, maar zijn de kruising geregeld door waarschuwingslampen (voetgangers / soms fietsers) of verkeerslichten/voorrangsborden (auto’s / soms fietsers). Bij de kruisingen met auto’s staat op dit stuk vaak wel het bord J14 (Tram(kruising)). Behalve bij de Uithoflijn, daar staat dit bord alleen bij de Sorbonnelaan. Bij overige kruisingen staat vaak B6 (voorrang verlenen) icm een soort OB14 (tram met pijlen die van de zijkant naar het midden wijzen) of J37 (gevaar) met zelfde onderbord.
Op het stuk IJsselstein → rand Nieuwegein worden AHOB’s gebruikt (beveiligde overwegen met bomen), net als de kruising met de Koningsweg. Deze hebben Andreaskruizen (rvv J13 - overweg met twee sporen).
Verder zijn er een hoop kruisingen ongelijkvloers uitgewerkt. Deze zijn natuurlijk niet voorzien van bebording.
Volgens het RVV zijn er zowel overwegen als tramkruisingen, dus dat geeft geen sluitend antwoord. Dit is natuurlijk alleen kijkend naar het RVV als juridische definitie. Die is niet ontworpen voor spoorvervoer en logisch dus ook dat een begrip als “light rail” hier niet in voorkomt.
De provincie zelf noemt het een tram in hun beheervisie: Beheervisie Tramsysteem 2020 - 2024 | Lokale wet- en regelgeving
Maakt dat het ook een tram? Of is dit alleen gebruikt gezien het zo heet volgens mensen/reizigers?
De wet lokaal spoorvervoer kent echter weer geen verschil tussen diverse vormen van spoorvervoer. Die kan dus geen uitsluitsel geven.
Welke juridische kant bedoel jij precies?
Als ik dit moet vertalen naar OSM gaat het om de volledige inrichting, immers kijken we bij wegen (primary, secondary, etc) ook niet naar hoe de gemeente/provincie het heeft gedefinieerd (stroomweg, gebiedsontsluitingsweg, erftoegangsweg), maar hoe de weg pas binnen het wegennet.
Als ik hier de vergelijking maak in keuze tussen tram en light rail (en metro er even bijgezet voor nog een derde soort):
| Kenmerk | Tramsysteem | Light rail / sneltram | Metrosysteem |
|---|---|---|---|
| Hoofdfunctie | Fijnmazig stedelijk vervoer | Sneller stedelijk-regionaal vervoer | Hoogcapaciteit stedelijk massavervoer |
| Ligging spoor | Vaak in straat of stedelijke ruimte | Veel eigen baan, soms straatdelen of kruisingen | Vrijwel volledig eigen, conflictvrije baan |
| Kruisingen met wegverkeer | Vaak gelijkvloers | Soms gelijkvloers, vaak beveiligd | Normaal ongelijkvloers of volledig afgescheiden |
| Rijden op zicht | Vaak ja | Vaak deels ja | Meestal nee; beveiligd/signaalgestuurd |
| Snelheid | Lager | Middelmatig tot hoog | Hoog, vooral door conflictvrije baan |
| Halteafstand | Kort | Middelgroot | Groter |
| Capaciteit | Laag tot middelgroot | Middelgroot tot hoog | Hoog tot zeer hoog |
| Voertuigen | Korte of gekoppelde tramstellen | Tramachtig, maar vaak langer/snellere exploitatie | Lange metrotreinen of automatische voertuigen |
| Stedelijke inpassing | Sterk geĂŻntegreerd in straatbeeld | Deels geĂŻntegreerd, deels afgescheiden | Sterk infrastructureel systeem: tunnel, viaduct, vrije baan |
[1]Tabel samengesteld via Gen-AI, ik heb zelf een half jaar de Minor Railtechniek gevolgd, waar bovenstaande verschillen ook ongeveer zo werd uitgelegd.
Kijken naar bovenstaande, zou ik willen zeggen dat de Sneltram in Utrecht voornamelijk scoort in de categorie “light rail”. Deze “tram” is namelijk in gebruik en ligging in het straatbeeld heel anders dan de trams in Den Haag, Rotterdan en Amsterdam. Daar zijn ze volledig opgenomen in het verkeer, in vergelijking met deze Utrechtse losliggende tram.
Eigen woordgebruik voor deze lijn
Als ik het heb over deze modaliteit in Utrecht, met bijvoorbeeld vrienden. Heb ik het ook vaak over een tram. Dat komt ook omdat de term light rail iets is van de afgelopen 10(?) jaar. Niemand die je hoort zeggen “ik pak de light rail naar Nieuwegein”. Dat is net zoiets als de metro in Rotterdam, in het algemeen gesproken rijdt een metro over een conflictvrije baan (geen kruisingen). De metro in Rotterdam (of naar Den Haag) kruist echter wel wegen. Maar voor het algemeen gebruik snapt iedereen wat je bedoeld. Stel ik zou nu onderzoek willen doen met OSM data naar light rail systemen, dan zoek je naar modaliteiten met vergelijkbare vorm en functie. De Utrechtse sneltram past dan heel goed in de classificatie light rail zoals in Bergen: Lightrail Bergen vs. Uithoflijn Utrecht | Sweco Nederland
Footnotes ↩︎
1 Like
Ik kom blijkbaar niet ver genoeg met de tram… Niet goed gecheckt dus… Wel bijzonder, ik ging er vanuit dat overal hetzelfde regime toegepast zou worden, maar niet dus.
Mijn vraag is misschien nog, moeten we dat ook anders taggen dan? Ik kan me voorstellen dat we de rails zelf als light rail taggen, daar heeft het het meest van weg. Maar dat we de overwegen/kruisingen taggen zoals ze lokaal zijn aangegeven? Bijv. railway=tram_level_crossing waar geen andreaskruizen gebruikt worden en railway=level_crossing waar wel.
Daar is crossing=saltireal voor bedacht 
tram_level_crossing en tram_crossing worden helaas nogal door ID gepushed, terwijl die tag verschrikkelijk is (zie ook de discussion page op de wiki). Of iets een tram crossing is kan al uit de gekruiste weg gehaald worden.
Dat geldt voor heel veel tags in OSM… Het gaat mij erom of, en zo ja hoe, we het verschil tussen de (juridische) overwegen en de simpelere tramkruisingen willen aangeven. Vaak geven ze voor de weggebruiker ook een heel ander beeld (vind ik in ieder geval).
Er gelden andere regels bij beide:
§ 5. Verlenen van voorrang
Artikel 15
- Op kruispunten verlenen bestuurders voorrang aan voor hen van rechts komende bestuurders.
- Op deze regel gelden de volgende uitzonderingen:
a. bestuurders op een onverharde weg verlenen voorrang aan bestuurders op een verharde weg;
b. bestuurders verlenen voorrang aan bestuurders van een tram.
§ 5a. Gedrag bij overwegen
Artikel 15a
- Weggebruikers mogen een overweg opgaan, indien zij direct kunnen doorgaan en de overweg geheel kunnen vrijmaken.
- Bij overwegen laten weggebruikers een spoorvoertuig voorgaan en laten daarbij de overweg geheel vrij.
overweg: kruising van een weg en een spoorweg die wordt aangeduid door middel van bord J12 of J13 van bijlage 1;
traffic_sign=NL:J13 of NL:J14
Op kruispunten is het ook niet toegestaan om deze te blokkeren (tenzij je op een voorrangsweg rijdt). Gezien je bij de kruising met de trambaan nooit voorrang hebt zie ik hier nog geen verschil.
Dit is volgens mij hetzelfde als:
Dus ik zou vooral de verkeersborden erbij taggen als je dat zinvol vindt. Maar om nou de hoofdtag aan te gaan passen acht ik onnodig.
Hoi, na je wijzigingen in Changeset: 182832137 | OpenStreetMap worden de haltes helemaal niet meer weergegeven op de standaard OSM rendering (met een halte icoontje met naam).
In de Android-app CoMaps, waar je de halte eerst kon aantikken en dan de link naar 9292 kon volgen zijn alle haltes van de tram nu ook volledig verdwenen. De perrons zie je op de standaard OSM render wel (zonder haltenaam), in CoMaps zien die er nu uit als voetpaden met de haltenaam als straatnaam erop. Als je die aantikt zie je ook staan “pedestrian street” en de link naar U-OV die je hebt toegevoegd.
Organic Maps gebruikt nog een kaart van voor deze wijziging, ik ben benieuwd hoe het er daar gaat uitzien aangezien zij onlangs het weergeven van hele bus- en tramroutes hebben geïmplementeerd. De perrons worden bij hen in de oude situatie (vóór jouw changeset) niet gerenderd, de haltes zijn nog interactieve icoontjes met de 9292 link.
CoMaps is een recente vork van Organic Maps, er zit nog veel overlap in wat ze doen.
Mijn vraag: was dit alles de bedoeling en is dit wenselijk? We mappen natuurlijk niet voor de renderer, maar zowel de standaard OSM render als Organic Maps & CoMaps worden door veel mensen gebruikt, dus dit lijkt me geen ideale eindsituatie toch?
In Den Haag / Zoetermeer zijn de sneltramhaltes op een vergelijkbare manier getagd als metrohaltes en spoorwegstations. Naast de node met railway=stop, public_transport=stop_position op de rails, is er een algemene node voor de halte als geheel met railway=station, public_transport=station, bijvoorbeeld hier. Dit is anders dan normale tramhaltes, die alleen een node met railway=tram_stop, public_transport=stop hebben.
Is dit ook een idee voor de sneltram in Utrecht?
Hmmm ik was hier al een beetje bang voor, tegelijkertijd ook gewoon vervelend dat ptv2 zo slecht wordt ondersteund (beetje zelfde als de andere discussie over bushaltes). Van Carto is bekend dat vernieuwing ze niets boeit 
. Comaps weet ik boeit de public transport tagging ze ook niet zo veel, gezien het slecht/verschillend gebeurd over de wereld. Zij willen een externe bron gaan implementeren: https://codeberg.org/comaps/comaps/projects/36008
(https://api.transitous.org/)
Ja! Tijdens het taggen had ik de hoop dat het niet nodig was, maar lijkt me goed om te doen. Wel denk ik dat hier railway=halt + public_transport=station gebruikt moet worden (gezien het formaat van de stations).
edit: nu ik wat verder lees is railway=halt weer twijfelachtig. Verschillende wiki pagina’s hebben verschillende definities. Toch maar railway=station gebruiken?
edit2: even met overpass gekeken, railway=haltlijkt niet voor “actieve” stations gebruikt te worden in Nederland. Dus railway=station lijkt me inderdaad beter.
Organic Maps is nu geupdate en laat ook geen halte-icoontjes meer zien. Dit is echt een grote achteruitgang in bruikbaarheid van deze apps. Of nou ja, zo groot ook weer niet, maar het was toch altijd wel handig om snel de locaties van de tramhaltes te kunnen zien en er een looproute naartoe te plannen bijvoorbeeld. Mocht het me erg dwarszitten en ik de motivatie vinden dan zal ik eens een issue openen bij de betreffende apps, maar voor nu probeer ik er gewoon maar aan te wennen.
Maar wacht! Op openstreetmap.org zie ik ze weer, je hebt een “railway station” node toegevoegd aan iedere halte? Handig
Als het goed is, zullen de sneltramhaltes van Utrecht er na de volgende Organic Maps / CoMaps-update hetzelfde uit zien als de sneltramhaltes in bijvoorbeeld Zoetermeer.