OSM Enerji Şebekesi Araçları (OSM Power Grid Tools)

Communities Türkiye (Turkey)
1

Merhaba,

OpenStreetMap enerji şebekesi (power grid) verilerini iyileştirmek için yürüttüğüm çalışmalar hakkında sizi bilgilendirmek isterim. Daha önceki bir toplu düzenlemede yaptığım hatalardan (isimlerin tamamen büyük harf girilmesi, topluluğun yeterince bilgilendirilmemesi) ders çıkardım. Bundan sonraki tüm çalışmalar OSM kurallarına tam uyumlu, şeffaf ve belgeli olarak yürütülecektir.

Tüm düzenlemeleri, yerel (local-first) çalışan kendi Chrome eklentim (OSM Power Grid Tools) ile gerçekleştiriyorum. Bu eklenti, verileri kullanıcının kendi bilgisayarında IndexedDB’de saklar, harici bir sunucuya veri göndermez.

:page_facing_up: Dökümantasyon wiki sayfası:
Automated edits/OSM Power Grid Tools

:pushpin: Proje Aşamaları

1. Aşama – Mevcut verilerin iyileştirilmesi (küçük düzeltmeler)

  • Daha önce tamamen büyük harf (ALL CAPS) ile girilmiş name ve operator etiketlerini Proper Case (baş harfler büyük, diğerleri küçük) formatına çevirmek.
    Örnek: NAZİLLİ TM → Nazilli TM, ÖZKAN DEMİRÇELİK TM → Özkan Demirçelik TM
  • voltage (gerilim) ve operator eksik/hatalı bilgilerini düzeltmek.

2. Aşama – Eksik verilerin tamamlanması

  • OSM’de bulunmayan hatlar (power=line), trafo merkezleri (power=substation), trafo (power=transformer) gibi öğeleri eklemek.

3. Aşama – Düşük gerilim hatları ve trafo merkezi içi detaylı çizim (yapay zeka destekli)

  • Kendi eklentim içindeki bir AI modeli, uydu görüntülerinden direk, hat, trafo merkezi içi ekipmanları tespit edecek.
  • Ben (enerji şebekesi uzmanı olarak) manuel olarak doğrulayacağım.
  • Sadece doğrulanan veriler OSM’ye gönderilecek. Lisansı OSM ile uyumlu olmayan harici veriler (TEİAŞ, TEDAŞ-EDAŞ vb.) doğrudan kullanılmayacak; yalnızca AI eğitimi ve referans amaçlı dolaylı olarak değerlendirilecektir.

:bar_chart: Yapılan Çalışma

  • 1.300+ trafo merkezi tespit edildi ve ALL CAPS isim hataları belirlendi.
  • Bu hataların Proper Case’e düzeltilmesi devam ediyor.

Her değişiklik setinde (changeset) şu etiketler zorunlu olacak:

  • mechanical=yes
  • wiki=Automated_edits/OSM_Power_Grid_Tools
  • Açıklayıcı comment ve uygun source

:loudspeaker: Topluluktan Beklentim

Görüş, öneri, eleştiri ve itirazlarınızı aşağıdaki kanallardan iletebilirsiniz:

  • Bu forum başlığı (Türkiye kategorisi)
  • Telegram: @osm_tr
  • E-posta listesi: talk-tr@openstreetmap.org

Amacım, açık harita verilerine ve açık kaynak felsefesine katkıda bulunmak, OSM topluluğuna faydalı işler yapmaktır. Hatalarımdan ders çıkararak bundan sonraki tüm adımları kurallara uygun, şeffaf ve iş birliğine açık şekilde yürüteceğim.

Teşekkürler.

1 Like
2

Merhaba. Aşağıda kısaca açıklayacağım sebeplerden ötürü bu düzenlemelerinize karşıyım. Yapay aptallık araçları(namıdiğer yapay zeka araçları) ile hazırlanıp doğru düzgün kontrol edilmeden yollanmış yazılara cevap yazmak hoşlandığım bir şey değil. O nedenle sadece yüzeysel bir şekilde bazı hususlara değineceğim.

Bahsettiğiniz, daha önceki hatalı toplu düzenlemeriniz hangileriydi? Lütfen bağlantılarını yollayabilir misiniz? Hangi hatalı değişikliklerinizi kastettiğinizi bilmiyorum. Fakat hesabınızla( OSM_PGM_TR | OpenStreetMap ) yaptığınız son değişikliklere bakılırsa söylediğiniz gibi bir ders çıkarmamışsınız. “Topluluğun bilgilendirilmesi” ibarenizin doğru olmadığını düşünüyorum. Bakınız Automated Edits code of conduct - OpenStreetMap Wiki sayfasında ne yazıyor:

OpenStreetMap is built on consensus, rather than a majority voting and you should therefore be sensitive to proceeding with major changes even where the great majority support the change.

Wiki’deki yönergede bilgilendirmekten değil onay almaktan söz ediliyor. Sadece küçük hatalar(mesela bariz yazım yanlışları) düzeltilecekse belki bilgilendirmek yeterli olabilir(ki ben bu fikre de tam olarak katılmıyorum). Ama büyük çaplı değişiklikler için topluluğun onayı gerekiyor diye anlıyorum. Yani “ben foruma konu açtım, artık topluluğu bilgilendirmiş oldum” deyip yapay aptallık araçları(namıdiğer yapay zeka araçları) ile değişikliklerinize devam etmenizin doğru olmadığını kanaatindeyim.

Dökümantasyon wiki sayfası diye paylaştığınız sayfa da çok yüksek ihtimalle bu konunuz gibi bir yapay aptallık aracı ile oluşturulmuş. Hemen her şeyi yapay aptallık araçlarına yaptırıp doğru düzgün kontrol etmeden yolladığınız için acaba bu cevabımı okuyacak mısınız, yoksa yapay aptallık aracına özetletip okumayacak mısınız bilmiyorum. O nedenle oluşturduğunuz wiki sayfası ile ilgili görüşlerimi, oradaki hatalarınızı şimdilik yazmıyorum. Deneyimli katkıcıların Automated Edit wiki sayfalarını incelemenizi, wiki’deki rehberleri okumanızı, forumdaki geçmiş automated edit tartışmalarını incelemenizi tavsiye ediyorum.
_______________

Bir örnek vermişsiniz. Aynı zamanda enerji şebekesi uzmanı olduğunuzu da yazmışsınız. Bu örnekten yola çıkarak şunu sorayım. Türkiye’deki trafo merkezlerinin adı neden xxx TM şeklinde eklenmiş? Bunun özel bir sebebi mi var? Adları düzeltiyorsunuz, title case e uygun hale getiriyorsunuz. Neden “TM”leri de bu düzeltme kapsamına alıp Trafo Merkezi şeklinde düzeltmiyorsunuz?
Ayrıca şu sayfaları okumanızda da fayda var: Names - OpenStreetMap Wiki Abbreviations - OpenStreetMap Wiki
________

Değişikliklere wiki= diye bir etiket eklenmiyor. Bu bile yapay aptallık aracının sonuçlarını incelemeden buraya yolladığınızı gösteren örneklerden biri. source=OpenStreetMap / Overpass API diye eklemeniz de gereksiz. Örnek değişikliğiniz: Changeset: 183445705 | OpenStreetMap (benzer şekilde description=* etiketini changesetlerinize eklemenizi de gereksiz buluyorum. Bunun için zaten comment=* etiketi var.)

Yapay aptallık araçlarını kullanmakta bir sakınca yok. Fakat bu araçların çıktılarını iyice incelemeden OpenStreetMap’e eklemek doğru değil.

Ayrıca bu konuyu Telegram grubunda da duyurmanızı tavsiye ederim.

**Önerdiğiniz toplu değişikliğe şimdilik karşıyım.
**
İyi günler.

1 Like
3

Merhaba,

Öncelikle görüşlerinizi paylaştığınız için teşekkür ederim. “Yapay aptallık” gibi yaratıcı ifadelerinizi takdirle karşıladığımı söylemeliyim. Ne kadar da insanî, ne kadar da organik bir dil!

Haklı olduğunuz noktalar var: Topluluk onayı konusunda söyledikleriniz doğru. Sadece bilgilendirme yeterli değil, gerçekten bir konsensüs oluşturmak gerekiyor. Bu konuda OSM kurallarına tam olarak hakim olmadığımı kabul ediyorum. Ancak belirtmeliyim ki Türkiye’deki power grid (elektrik şebekesi) yapısına, voltaj seviyelerine, iletim ve dağıtım topolojisine çok iyi hakimim. Bu alanda yıllardır takip ettiğim ve anladığım bir yapı var.

Ayrıca şunu gözlemledim: Yapay zeka kullanmayan, tamamen iyi niyetli birçok OSM kullanıcısı, enerji altyapısı konusunda bilgi eksikliği nedeniyle ciddi hatalar yapabiliyor. Bu hatalar iyi niyetli bir açık kaynak çalışması olsa da, sonuçta veri kalitesini düşürebiliyor. Ben, bu hataları tespit edip düzeltebileceğime inanıyorum.

Gelelim ironi kısmına: Siz yapay zeka kullanmamı bu kadar küçümsüyorsunuz ya, ne kadar da “saf” ve “insan eli değmiş” işler yapıyorsunuz. Peki, siz bu yazıyı yazarken klavye kullandınız mı? Fare kullandınız mı? Ekrana baktınız mı? Bunlar da birer araç değil mi? Yoksa taş levha üzerine keskiyle mi kazıyorsunuz? Belki de en doğal yöntem parmakla toprağa çizim yapmak, değil mi?

Yapay zeka bir araçtır, tıpkı klavye, fare, ekran, hatta gözlük gibi. Önemli olan aracın kendisi değil, onu kullanırken ne kadar dikkatli, bilinçli ve kurallara uygun olduğunuzdur. Siz klavye kullanmayı bırakın da, gelin asıl konuşalım.

Teknik eleştirilerinize gelince: “wiki=” etiketi konusunda haklı olabilirsiniz. “description” etiketini kullanmak da gereksiz. Bunları düzelteceğim. “TM” kısaltması konusunda da haklısınız, “Trafo Merkezi” yazmak daha doğru olabilir. Bu eleştirileriniz için teşekkür ederim.

Şu notu da eklemek isterim: Yapay zeka araçları, doğru kullanıldıklarında ve çıktıları insan tarafından kontrol edildiğinde, OpenStreetMap gibi devasa projelerde kaliteyi ve verimliliği artırabilir. YZ kaçınılmazdır. Öğrenmek için çabalamanızı, OSM’deki müthiş yeteneğinizi geliştirerek daha fazla katkı sağlamanızı dilerim. Belki bir gün siz de klavye ve farenin yanında bir YZ aracı kullanmaya başlarsınız, kim bilir?

Önerdiğim toplu değişikliğe şimdilik karşı olmanızı anlıyorum. Ben de geliştirme sürecimi dev API’ye taşıdım. Küçük bir bölge üzerinde, topluluktan geri bildirim alarak, kurallara tam uygun şekilde ilerleyeceğim.

İyi günler, klavyeniz daim olsun.

4

Öncelikle görüşlerinizi paylaştığınız için teşekkür ederim. “Yapay aptallık” gibi yaratıcı ifadelerinizi takdirle karşıladığımı söylemeliyim. Ne kadar da insanî, ne kadar da organik bir dil!

Ne kadar da şakacısın chatgpt kardeş.

Kusuruma bakmayın chatgpt yazılarını, yazdıranından bağımsız olarak, ciddiye alamıyorum.

4 Likes
5

@OSM_PGM_TR Yine bir yapay aptallık aracına yanıt yazdırmışsınız. :laughing: Kullandığınız aracın verdiği klavye, fare örneği saçma. Kullandığınız yapay aptallık araçları klavye fare gibi çalışmıyor.

diyorsunuz. Ama buna siz uymuyorsunuz. Size “Yapay aptallık araçlarını kullanmakta bir sakınca yok. Fakat bu araçların çıktılarını iyice incelemeden OpenStreetMap’e eklemek doğru değil.” yazmıştım. Kullandığınız yapay aptallık aracı bu cümlemi görmezden gelerek bir cevap hazırlamış.

Başka hususları da yazardım ama görünen o ki siz yine yanıtımı ve ilgili Viki sayfalarını okumayıp doğrudan yapay aptallık aracına atıp, ondan gelen bilgilerle düzenleme yapmaya çalışacaksınız, o araç yine bir hata yapacak. Hatalar düzelene kadar bu döngü en az birkaç defa sürecek. Buna vakit ayırmak hoşuma gitmiyor.

6

bilemedin DEEPSEEK!!! :smiley: Gelelim asıl konuya: OSM kurallarına tam hakim olmadığımı kabul ediyorum. Ama Türkiye’deki power grid yapısına, voltaj seviyelerine, iletim ve dağıtım topolojisine çok iyi hakimim. Yapay zeka kullanmayan, iyi niyetli birçok OSM kullanıcısı enerji altyapısında ciddi hatalar yapabiliyor. Ben bu hataları düzeltebileceğime inanıyorum.

Yapay zeka kaçınılmazdır. Öğrenmek için çabalamanızı, yeteneğinizi geliştirerek daha fazla katkı yapmanızı dilerim. Ciddiye alıp almamak size kalmış. Ben işime devam ediyorum.

İyi günler,

7

Kesinlikle.

1 Like
9

Öncelikle, yapay zeka karşıtlığı yaparak veya yazılanları “ChatGPT yazısı” diye etiketleyerek reddetmeyi anlamsız ve yapıcı bulmuyorum. Benim hangi aracı kullandığımın bir önemi yoktur. Önemli olan, ortaya konan içeriğin doğruluğu, niyetin samimiyeti ve OSM kurallarına saygıdır.

Eksikliklerimi kabul ediyorum: OSM toplu düzenleme kurallarına tamamen hakim olmadığımı, “wiki=” etiketi gibi teknik hatalar yaptığımı kabul ediyorum. Bunları düzelteceğim. Öğrenmeye açık olduğumu ve bu eksikliklerimi gidereceğimi belirtmek isterim.

Ancak şunu da net söylemeliyim: Türkiye’deki power grid (elektrik şebekesi) yapısı, voltaj seviyeleri, iletim ve dağıtım topolojisi konusunda uzmanlık düzeyinde bilgi sahibiyim. Yıllardır bu alanda çalışıyorum, çeşitli CBS ve yazılım projeleri yürüttüm. Bu süreçte elimde kapalı kaynak nitelikte olsa da, yıllardır biriktirdiğim kapsamlı şebeke topolojisi verileri bulunmaktadır. Amacım, bu bilgi ve birikimi, OSM’nin açık kaynak ruhuna ve kurallarına tamamen uygun şekilde, herkesin faydalanabileceği bir yapıya dönüştürmektir.

Sadece power grid yapısı ile ilgileniyorum. Diğer alanlara müdahale etmeyecek, sadece enerji altyapısının doğru ve eksiksiz haritalanmasına odaklanacağım. OSM kurallarını öğrendikten, topluluktan yapıcı geri bildirimler aldıktan ve gerekli konsensüsü sağladıktan sonra, Türkiye’deki power grid yapısını dünyadaki en detaylı, en doğru ve en güncel açık kaynak elektrik şebekesi haline getirebileceğime inanıyorum.

Yapıcı eleştirilere, teknik hatalarımı göstermeme ve düzeltmeme yardımcı olacak her türlü geri bildirime açığım. Lütfen, sadece “AI kötü” veya “ChatGPT yazmış” diyerek değil, somut hatalarımı göstererek eleştirin. Anlamsız YZ karşıtlığına vakit harcamak istemiyorum.

İşime devam edeceğim. Önce dev API’de, sonra küçük bir bölgede, kurallara uygun şekilde. Katkı sunmak isteyen herkesle işbirliğine hazırım.

İyi günler.

10

Öğrenmeye açık olsanız ilgili Viki sayfalarını okurdunuz, doğrudan yapay aptallık araçlarının çıktılarını dosdoğru bilgiler içeriyor diye kabul ederek bu işe girişmezdiniz.

Size söylenen Viki sayfalarını okuma gibi bir çabanız yok. Okumamakta ısrarcı olmanız, size yazılan cevapları AI karşıtlığı diyerek çarpıtmanız(AI karşıtlığı ile alakası yok size verilen cevapların) doğru değil. Oluşturduğunuz Viki sayfasının adı bile yanlış. Sayfayı oluşturduktan sonra beklemeden düzenlemeler yapmaya devam etmeniz yanlış(ki Viki sayfasına 15 Haziran’da başlayacağınızı yazmışsınız). Viki’de oluşturduğunuz sayfada eposta listesinden bahsediyorsunuz. Eposta gönderdiniz de ben mi göremiyorum? Eğer göndermediyseniz, yapay aptallık aracına hazırlattığınız sayfayı kendiniz bile okumamışsınız demek.

Elinizdeki kapalı kaynak bilgiler tam olarak neler? Bunları nasıl OSM lisansına uygun olarak ekleyeceksiniz?

2 Likes
11

Merhaba,

Sorularınızı ve eleştirilerinizi anlıyorum. Maddeler halinde cevaplayayım.

1. Wiki sayfası adı, erken başlama ve e-posta listesi konusu

İlk olarak OpenStreetMap (OSM) canlı (production) ortamına 1300’den fazla değişiklik gönderdim. Bunun üzerine hesabım askıya alındı ve toplu düzenlemeler (bulk edit) için bir Wiki sayfası oluşturup toplulukla iletişime geçmem gerektiği tarafıma iletildi. Ayrıca, tüm trafo merkezi adlarını büyük harfle yazarak OSM kurallarına aykırı işlem yaptığıma dair bir bildirim aldım.

Hatâmı telafi etmek için yazım kurallarına riayet ederek değişiklikleri tekrar göndermem gerekiyordu. Bu süreçte Wiki sayfasını da hazırlıyordum. Yapay zekanın da yönlendirmesiyle; “changeset” ve Wiki API aracılığıyla yapılan bu tür büyük değişikliklerin doğrudan canlı ortamda yapılmaması gerektiğini, OSM’nin bu tür işlemler için “developer API” seçeneği sunan ayrı bir test veri tabanı olduğunu öğrendim.

İlk girişimlerim bazı küçük (minor) hatalara sebep oldu. Acemiliğimden dolayı OSM kurallarını atlayarak, topluluktan (OSM community) habersiz bir şekilde canlı ortamda değişiklikler yapmış bulundum. Bu değişiklikler benim gözümde küçük olsa da OSM ekosistemi için oldukça büyüktü. Hatâmı fark eder etmez hemen bir Wiki sayfası oluşturup toplulukla iletişime geçmeye çalıştım. Hatta bilgi vermek amacıyla Telegram grubuna üye olmaya çalıştım ancak gruba biraz geç kabul edildim.

Gerçek anlamda güç ve şebeke sistemlerini çok iyi bilmeme rağmen, OSM’nin veri yapısı hakkındaki bilgim ne yazık ki zayıftı. Tez canlı yapım gereği hemen harekete geçtim, ancak bu değişiklikleri öncelikle “dev API” ortamında, küçük adımlarla test etmeliydim.

2. Hesabımın askıya alınması ve sonrasında yaşadıklarımı açıklayayım.

İlk olarak, OSM kurallarını yeterince bilmeden production ortamında 1300’den fazla değişiklik yaptım. Bunun üzerine hesabım askıya alındı. Bana iletilen uyarılar şunlardı:

  • Toplu edit yapmadan önce wiki sayfası oluşturup toplulukla iletişime geçmem gerektiği,

  • Trafo merkezi adlarını tamamen büyük harfle yazmamın OSM kurallarına aykırı olduğu (örneğin “NAZİLLİ TM” yerine “Nazilli TM” olmalı).

Bu uyarıları aldıktan sonra hatamı fark ettim. Düzeltmek için:

  • Wiki sayfasını oluşturdum (hatalı da olsa bir başlangıçtı),

  • Toplulukla iletişime geçmek için Telegram grubuna katılmaya çalıştım (biraz geç kabul edildim, ama sonunda katıldım).

3. "Developer API"yi bana yapay zeka söyledi, evet.

Bu noktada utanarak söylüyorum: Geliştirme API’sinin (….dev.openstreetmap.org) varlığını bana yapay zeka (DeepSeek) söyledi. Kendi başıma araştırıp bulamadım. Bu, OSM altyapısına ne kadar yabancı olduğumu gösteriyor. Bundan sonra tüm test ve küçük değişikliklerimi orada yapacağım. Production’a hiçbir şey göndermeden önce topluluk onayı alacağım.

4. “Kapalı kaynak verileriniz neler ve nasıl kullanacaksınız?”

Net bir şekilde açıklayayım:

  • Elimde olanlar: Yıllar içinde yaptığım CBS projelerinden, kamuya açık kaynaklardan (EPDK,ETKB raporları, EMO yayınları, KML/Excel dökümanları vb.) derlediğim, kendi yazılımımda normalize edip tek bir model haline getirdiğim türetilmiş bir veri seti var. Bu modelin bir benzeri başka yerde yok. Ancak bu verilerin ham haliyle telif hakları bana ait değil.

  • Bu verileri OSM’ye doğrudan eklemeyeceğim. Lisans sorunu çünkü. OSM’nin ODbL lisansı, türetilmiş verilerin bile kaynağının izinli olmasını zorunlu kılıyor. Bu izne sahip değilim.

  • Nasıl kullanacağım? Sadece rehber olarak. Yani:

    • Mevcut OSM power grid verisini (ki Türkiye için oldukça zengin) alacağım.

    • Kendi modelimi bir referans harita gibi kullanarak OSM’deki hatalı veya eksik noktaları tespit edeceğim.

    • Bu tespitleri elle, gözlemleyerek veya toplulukla paylaşarak düzelteceğim. Doğrudan veri kopyalama yok, sadece akıl yürütme ve manuel /otomatik giriş. (Yaptığım eklenti burada işe giriyor benim ilgilediğim power grid yapısını indirip manuel veya toplu olarak otomatik karşılaştırmayı daha hızlı ve görsel hale getirebiliyor daha hızlı işleyebiliyor)

5. Son olarak şunu eklemek isterim:

Evet, OSM kurallarına tamamen hakim değildim, acele ettim, developer API’yi bilmiyordum, wiki sayfasını eksik hazırladım. Bunların hepsi benim hatam. Ama Türkiye:türkiye: power grid yapısını dünyadaki:globe_showing_europe_africa: en detaylı ve doğru açık kaynak şebeke haline getirme hedefimden vazgeçmiş değilim. Sadece yöntemimi değiştiriyorum: Önce öğren, sonra sor, en sonunda toplulukla birlikte hareket et.

Yapıcı eleştirileriniz için teşekkür ederim. Somut hatalarımı gösterdiğinizde dinliyorum ve düzeltiyorum. Anlamsız AI karşıtlığına girmek istemiyorum. İşime devam edeceğim, ama bu kez kurallara ve topluluğa saygılı bir şekilde.

İyi günler.

12

@OSM_PGM_TR OSM ekosistemi konusunda umarım kullandığınız LLM kadar siz de anlayışınızı geliştiriyorsunuzdur. Her ne kadar LLM kullanımı konu içi olması şartıyla yasak değilse de, insanların chatbot yerine o hesabın arkasındaki kişi ile organik bir iletişim kurma isteğini de anlamanızı ve iletişiminizi ona göre ayarlamanızı rica ederiz.

Import, automated edit ve organize düzenlemeler konusundaki dökümanlara uyum konusunda şimdiye kadar yazılan görüşler son derece doğrular.

Düzenlemeleri yaptıktan sonra Wiki dökümanlarını düzenlemek malesef kabul edilen bir yöntem değil. Dökümanları hem buradaki yorumlara göre güncellemenizi, sonrasında da düzenlemeler öncesinde buradan iletişime geçip görüş alarak ilerlemenizi rica ederiz.