Fietstoegankelijkheid OSM (NL)

PeeWee32 · January 18, 2026, 6:30am

Fietsers die net al ik gebruik maken van navigatie zullen er tegenaan gelopen zijn dat de voorgestelde route van A naar B niet altijd de meest logische lijkt. Maar hoe kom dat? Er zijn een aantal redenen voor te bedenken zoals.

Foute of ontbrekende tags
Verouderde kaarten
Afwijkende costfactor in het algoritme

Of het aan een de tagging ligt is soms lastig te zien omdat je dan veel tags van heel veel highways zou moeten bekijken. Ik heb daarom een poging gewaagd een kaartje te maken die van alle wegen aangeeft of er gefietst mag worden of niet. Dus een beetje zoals routers dat ook zouden bekijken. Ik heb dat onderverdeeld in 4 kleuren die afhankelijk zijn van het type highway en de eventueel aanvullende tags die relevant zijn voor fietsers ( bv bicycle=no, vehicle=no etc.)

Donker groen: toegestaan en expliciet getagd (bv bicycle=yes)
Licht groen: toegestaan maar niet expliciet getagd (bv highway=residential zonder aanvullende tags)
Rood: niet toegestaan wegens expliciet getagd (met bv bicycle=no)
Oranje: niet toegestaan maar niet expliciet getagd (bv highway=motorway )

Er zijn routers die onderscheid maken tussen expliciet en impliciet getagde ways. De afleiding die ik gebruik is deze.

Samenvatting

CASE
WHEN “highway” = ‘cycleway’ then
case WHEN “oneway” = ‘yes’ then ‘ja heen expliciet’
else ‘ja expliciet’ end
WHEN “bicycle_forward” IN (‘yes’,‘true’) and “bicycle_backward” IN (‘yes’,‘true’) THEN ‘ja expliciet’
WHEN “bicycle_forward” IN (‘yes’,‘true’) and (“bicycle_backward” not IN (‘yes’,‘true’) or “bicycle_backward” is null) THEN ‘ja heen expliciet’
WHEN “bicycle_backward” IN (‘yes’,‘true’) and (“bicycle_forward” not IN (‘yes’,‘true’) or “bicycle_forward” is null) THEN ‘ja terug expliciet’
WHEN “bicycle_conditional” IS NOT NULL THEN ‘ja conditional_expliciet’
WHEN “oneway_bicycle” IN (‘yes’,‘true’) THEN ‘ja heen expliciet’
WHEN “oneway_bicycle” = ‘-1’ THEN ‘ja terug expliciet’
WHEN “oneway_bicycle” IN (‘no’,‘false’) THEN ‘ja expliciet’
WHEN “bicycle” IN (‘yes’,‘permissive’,‘designated’,‘dismount’,‘official’,‘destination’,‘permit’) THEN
CASE
WHEN “oneway” = ‘yes’ AND COALESCE(“oneway_bicycle”,‘’) NOT IN (‘no’,‘false’) THEN ‘ja heen expliciet’
WHEN “oneway” = ‘-1’ AND COALESCE(“oneway_bicycle”,‘’) NOT IN (‘no’,‘false’) THEN ‘ja terug expliciet’
ELSE ‘ja expliciet’
END
WHEN “mtb” IN (‘yes’,‘permissive’,‘designated’,‘dismount’,‘official’,‘single_track’) THEN ‘ja expliciet’
WHEN “bicycle_mtb” IN (‘yes’,‘permissive’,‘designated’,‘dismount’,‘official’,‘single_track’) THEN ‘ja expliciet’
WHEN “bicycle” IN (‘no’,‘private’,‘use_sidepath’) THEN ‘nee expliciet’
WHEN “access” IN (‘no’,‘private’,‘use_sidepath’) AND “bicycle” IS NULL THEN ‘nee expliciet’
WHEN “vehicle” IN (‘no’,‘private’,‘use_sidepath’) AND “bicycle” IS NULL THEN ‘nee expliciet’
WHEN “access” IN (‘residents’,‘destination’,‘members’,‘permit’,‘customers’) AND “bicycle” IS NULL THEN ‘nee expliciet’
WHEN “vehicle” IN (‘residents’,‘destination’,‘members’,‘permit’,‘customers’) AND “bicycle” IS NULL THEN ‘nee impliciet’
WHEN “mtb” IN (‘destination’,‘members’,‘permit’,‘customers’) THEN ‘nee expliciet’
WHEN “bicycle_mtb” IN (‘destination’,‘members’,‘permit’,‘customers’) THEN ‘nee expliciet’
WHEN “bicycle” IS NULL AND “highway” IN (
‘cycleway’,‘living_street’,‘residential’,‘service’,‘services’,
‘unclassified’,‘road’,‘primary’,‘primary_link’,‘secondary’,
‘secondary_link’,‘tertiary’,‘tertiary_link’,‘track’
) THEN
CASE
WHEN “oneway” = ‘yes’ AND COALESCE(“oneway_bicycle”,‘’) NOT IN (‘no’,‘false’) THEN ‘ja heen impliciet’
WHEN “oneway” = ‘-1’ AND COALESCE(“oneway_bicycle”,‘’) NOT IN (‘no’,‘false’) THEN ‘ja terug impliciet’
ELSE ‘ja impliciet’
END
WHEN “bicycle” IS NULL AND “highway” IN (
‘busway’,‘construction’,‘corridor’,‘emergency_bay’,‘elevator’,‘rest_area’,
‘footway’,‘path’,‘motorway’,‘motorway_link’,‘pedestrian’,‘stairs’,‘steps’,
‘trunk’,‘trunk_link’,‘raceway’,‘bridleway’, ‘platform’
) THEN ‘nee impliciet’
ELSE ‘onbekend’
end as toegankelijk

Uiteraard zijn keuzes arbitrair maar mocht je zien dat er iets niet klopt laat het dan gerust weten. De kaart wordt dagelijks bijgewerkt.

Klikken op de kaart geeft informatie maar ook een aantal doorlink opties waaronder naar osm.org, Mapillary, GSV.

Geim · January 18, 2026, 7:45am

Leuk kaartje, goed werk weer!

Zijn er ook filters mogelijk, zodat ik alleen op rood kan filteren ofzo?

Deze snap ik niet:

Een highway=path is toch impliciet wèl toegankelijk voor fietsers?

multimodaal · January 18, 2026, 9:43am

Mooi werk weer @PeeWee32

Dat ligt er heel erg aan in welk gebied je zit. In Zweden inderdaad per definite (allemansrecht), en in Nederland is de toegang in beginsel permissive, maar in de praktijk heel vaak alsnog verboden als gevolg van lokale toegangsvoorwaarden die fietsen verbieden.

De mate waarin dat gebeurt verschilt per provincie en per gebiedsbeheerder. Hier een voorbeeld met bicycle-tagging per weglengte van de fusiegemeente Utrechtse Heuvelrug, met daarin natuurgebieden van zowel SBB, NM, provinciaal landschap en particuliere landgoederen.

Bron: ohsome - dashboard

Aanvankelijk had de overgrote meerderheid geen bicycle=* - (lichtblauw : “remainder”)
In 2020 werd werk gemaakt van het taggen van de bicycle-waarden
daardoor nam het aantal wegen zonder bicycle=* af, maar de toename van bicycle-tags zat bijna alleen in het lichtgroen, oftewel; “bicycle=no”

Dillen_GJ · January 18, 2026, 10:44am

Top werk weer !
Lokaal al 1 ‘minor’ update gedaan aan de hand van je kaartje.

Geim · January 18, 2026, 10:59am

Dus per definitie wèl toegestaan tenzij anders aangegeven. En niet per definitie niet toegestaan in alle gevallen.

Verder gaat het mij er eigenlijk om over hoe het in de Wiki en Tags for routing staat.

Artikel 22 gaat over priveterrein, het gaat mij over openbare wegen.

multimodaal · January 18, 2026, 11:29am

Juridisch gezien is fietsen het NIET per definitie toegestaan (een weg is nog steeds een weg, ook als er een fietsverbod geldt), maar in beginsel en bij paths in Nederland in de praktijk dus vaak / meestal niet.

Wiki highway=path

Dus bicycle is ook volgens de wiki-definitie niet per definitie toegestaan op een highway=path

Artikel 22 gaat over priveterrein, het gaat mij over openbare wegen.

De meeste paths in Nederland zijn geen openbare wegen, en sowieso ligt volgens vaste jurisprudentie de bewijslast bij degene die zich beroept op vermeende openbaarheid van een weg, zie NL:Toegangsrecht in Nederland - OpenStreetMap Wiki

En die tags for routing zijn mogelijke (vaak bedenkelijke) suggesties voor mogelijke verstekwaarden voor routeeralgoritmen, die zijn niet bedoeld als tagging-richtlijn.

Wat volgens mij speelt hier is dat “impliciet” soms wordt geinterpreteerd als “per definitie” , maar dat zijn twee verschillende dingen.

In het geval van het fietskaartje is het op de correcte manier gebruikt: er is geen bicycle tag aanwezig, en ook uit de highway-waarde “path” kan je fietstoegang niet met grote zekerheid afleiden (anders dan bij “cycleway”). Er is dus een aanname gedaan gebaseerd op gebiedskennis, die in ieder geval in west / midden Nederland en de Veluwe meestal correct is.

Maar het zou interessant zijn om te zien hoe dat zit in andere provincies. In Drenthe is bijvoorbeeld de fietstoegang in veruit de meeste gevallen nog onbekend in OSM momenteel.

Geim · January 18, 2026, 12:13pm

Ik weet niet welke wiki je er bij sleept, maar dit staat er in de Nederlandse:

“Een pad (tag highway=path) is een route die opengesteld is voor publiek, maar niet bedoeld is voor motorvoertuigen. Dit houdt in dat wandelaars, fietsers (recreatieve, race- en mountainbike gebruikers), ruiters te paard, skiërs en langlaufers gebruik kunnen maken van deze paden en natuurlijk combinaties van hiervoor genoemde gebruikers.“

En verder veel te veel info.

Even concreet.

Hier, bij mij in de wijk. Openbare weg gaat over in pad zonder bebording. Gemapt als highway=path. Op basis waarvan is fietsen hier impliciet verboden?

multimodaal · January 18, 2026, 1:23pm

Ah, ik zie dat de link in mijn post een typ0 bevatte, maar aan de screenshots was te zien dat dat deze is:

Die met de uitgebreide overlegpagina en waarover ook uitgebreid is gediscussieerd op het forum (ook over de veronderstellingen voor fietstoegang).

De link in jouw post lijkt (hier) aan hetzelfde euvel te leiden, als ik zelf naar de wiki ga zie ik inderdaad dat er ook een Nederlandse versie is. Zo te zien ben ik niet de enige die die pagina nu voor het eerst ziet, want alle inhoudelijke tekst lijkt maar van 1 Nederlandse user te komen uit 2013, en een overlegpagina is er niet..

Het aangehaalde citaat is natuurlijk niet correct als definitie van wat we in OSM (ook in Nederland) hanteren voor highway=path:

Een pad (tag highway=path) is een route die opengesteld is voor publiek, maar niet bedoeld is voor motorvoertuigen. Dit houdt in dat wandelaars, fietsers (recreatieve, race- en mountainbike gebruikers), ruiters te paard, skiërs en langlaufers gebruik kunnen maken van deze paden

Een path is NIET per definitie toegankelijk voor publiek, laat staan toegankelijk voor fietsers. Ook als we constateren dat het access=private is, of bicycle=no, blijft het nog steeds een path en hoef je geen andere highway-waarde te kiezen.

Even concreet.
Dat is een ander soort vraag dan de vraag van interpratie van OSM-tags zonder fietsinfo, zoals ook omschreven in die aangehaalde wiki OSM tags for routing/Access restrictions

image1609×174 28.6 KB

In dit specifieke geval zal de aanname “je mag hier niet fietsen” bij interpretatie van OSM-data met een gebrek aan informatie over fietstoegang inderdaad te voorzichtig zijn (zoals de aanname “je mag hier wel fietsen” bij dergelijke data in heel veel andere gevallen dus te optimistisch is)

Terug naar de omschrijving bij het fietskaartje in dit topic:

Een omschrijving die misschien helpt om verwarring te voorkomen zou wellicht kunnen zijn

toegankelijk : geen access-data; verondersteld obv highway-tag: nee

PeeWee32 · January 19, 2026, 5:35am

Bedankt. Ja dat kan. Wil je dat dan alleen voor rood of bedoel je dat je alle losse categorieën wilt kunnen kiezen?

Path is een lastige omdat daarvan in NL zeker niet te stellen is dat het overgrote deel wel/niet toegankelijk is voor fietsen. Daar zitten zoals Multimodaal zei grote regionale verschillen in. Bij mij in de buurt zijn het overgrote deel van de path niet toegankelijk. Ook omdat dit in een bosgebied ligt waar fietsen alleen is toegestaan op de MTB paden,de fietspaden en gewone wegen.

Het ligt er net aan aan wie je dat vraagt. Zeker niet alle routers zullen er zo tegenaan kijken. Een path met bicycle=yes zal zeker een voorkeur (lagere costfactor) krijgen boven een path zonder omdat die te vaak fietsers het bos in sturen (figuurlijk bedoeld ). De waarde yes die in die tabel staat bij bicycle/mofa/moped is al heel lang zeer discutabel. Persoonlijk lijkt me ‘no’ een betere waarde maar als ik dat in die wiki verander breekt vast de pleuris uit dus ga ik niet doen. En routers weten inmiddels wel dat ze deze waarde met een korreltje zout moeten nemen.

Ik weet niet waarom die waarde op yes staat. Zou het kunnen dat dit nog uit de tijd stamt toen path net geintroduceerd was en een flink deel van de bospaden nog als footway getagd was?? En toen waren paths wellicht voornamelijk bv verbindingsstukken tussen woonwijken waar volop werd gefietst en gebrommert???

Ik vind het geen probleem om de omschrijving aan te passen maar proef een beetje dat het voornamelijk om de oranje kleur gaat van de niet expliciet getagde paths toch? Ik vind oranje een logischer kleur dan licht groen maar daar is niet iedereen het mee eens. Dat is al heel lang zo en kan ik ook niet oplossen. Ik zie het als iets dat inherent is aan OSM. We zijn het gewoon niet altijd met elkaar eens. M.i. is het beste om paths zo expliciet mogelijk te taggen. Daar zijn alle routers (en hun afnemers) blij mee lijkt mij.

Geim · January 19, 2026, 6:52am

In Nederland zijn alle wegen publiekelijk toegankelijk tenzij anders staat aangegeven.

Alleen de rode. Vaak staat er op wegen bicycle=no terwijl het use_sidepath moet zijn.

Snap ik, omdat dat bij de ingang van het bos vaak bebord is. Bij de bossen bij mij in de buurt mag je alleen niet met een fiets op wandelroutes in het bos komen. Maar omdat er op veel paden niet gefietst mag worden vanwege lokale regels, kun je toch niet meteen stellen dat bicycle=no de default is op paden in Nederland?

PeeWee32 · January 19, 2026, 7:20am

Ja dat herken ik maar zou je dan niet beter dit kaartje kunnen gebruiken?

De vraag is m.i. wat een default is en wie er wat mee zou willen doen. Als je een default wilt vaststellen en je moet kiezen tussen yes en een no dan lijkt het mij dat je kiest voor de waarde die het meest voorkomt c.q. de meeste KM heeft in een land. Maar hoe kom je daar achter als er niet expliciet getagd is? Dan moet je het doen met een inschatting en mijn inschatting op dit moment is dat in NL de no dan de beste van de 2 is.

Maar … gelukkig hoef ik ook geen default vast te stellen want ‘default’ is geen key Routers moeten wel een keuze maken hoe ze omgaan met een path zonder expliciete bicycle tags. Dat wordt dan een soort kansberekening. bv…als surface=asphalt dan is de kans weer groter dat er gefietst mag worden. En het is ook mogelijk een verschil te maken tussen path binnen of buiten een residential area maar daarvoor moeten routers extra inspanning verrichten om dat vast te stellen. Ik pleit er dan ook voor om expliciet te taggen want dan maak je het niet alleen routers makkelijker maar het helpt ook om fouten in routing op te sporen. Als er niet expliciet getagd is zullen er grotere verschillen zijn tussen routers omdat ieder zijn eigen afleiding en weging (costfactor) gaat bepalen o.b.v. andere tags en evt. geometrische ligging.

Dillen_GJ · January 19, 2026, 7:40am

Is wel of niet toegang van path niet 99% van de gevallen gewoon te herleiden n.a.v. (Nationaal) park regels en die 1% eerdere bebording die voor overgang Highway=* naar Highway=path gaat ?
Ik kan me een discussie hier herinneren over park(ingang) & park toegangregels. Daarmee voorkom je m.i.z. een hoop discussie tijd ?
Enige voorwaarde is dan wel:

dat park- ingangen en -toegangregels per verkeersdeelnemergroep in OSM vastgelegd zijn voor het bewuste gebied.
De voorkeur ligt m.i.z. de toegangsregels op het parkgebied mappen i.p.v. op elk afzonderlijk path uit beheerbaarheids oogpunt en door PeeWee32 aangehaalde regionale verschillen die perfect tot uiting komen als je de toegangsregels per gebied vastlegt.

PeeWee32 · January 19, 2026, 8:04am

Access regels afleiden van de polygoon (bv nationaal park/landgoed) waar de highway in ligt is geen nieuw concept en in het verleden vaker geopperd. Dat zou theorie goed kunnen werken maar in de praktijk gaat dit bij data consumers en bij mappers problemen opleveren zoals:

Voor data consumers:
Naar welk type polygonen moet er gekeken worden?
Wat doen we met overlappende polygonen (bv Nat/park /landgoed) met tegenstrijdige access waardes.

Voor mappers:
Hoe moeten deze in de gaten houden of een highway binnen zo’n polygoon valt.
Wat moet er gebeuren met huidige tags als er een nieuwe pylogoon bijkomt?

En zo zijn er nog wel een aantal issues te bedenken. Het expliciet taggen lijkt wellicht veel werk maar met een overpass query en JOSM heb je heel snel expliciet getagd.

En even om de verwachtingen te managen … ik ga geen tijd steken in een discussie waarom een oplossing middels polygonen beter is.

Dillen_GJ · January 19, 2026, 8:12am

Dan minimaal de door Geim aangehaalde OSM-NL wiki path definitie aanpassen naar: toegang is gebiedseigenaar afhankelijk…

Peter_Elderson · January 19, 2026, 8:12am

highway=path heeft in OSM als world wide default voor data users: bicycle=yes.

Ook in Nederland, als het doel of de wettelijke (on)toegankelijkheid van een pad niet duidelijk aangegeven is, bv door een bord, of stoepranden, of door gebiedsregels, dan mag je erop fietsen.

Als de meeste paden in Nederland fietsen verbieden, dan moet dat zijn op basis van borden, weginrichting of gebiedsregels, en dan moet dát per situatie getagd worden, zodat data users weten hoe het daar zit.

Algemene OSM data users hoeven MI niet de landspecifieke verkeerswetgevingen te kennen, dat is onwerkbaar.

Dillen_GJ · January 19, 2026, 8:26am

Is m.i.z. niet nodig als je de toegangsregels zet op de park ingangnode toch ?

Voorwaarde: deze ingangen moeten dan wel in OSM raadpleegbaar zijn immers: ingangnode + path levert dan de toegangsvoorwaarde per verkeersgebruiker

PeeWee32 · January 19, 2026, 8:32am

Dat is best mogelijk maar deze ‘afspraak’ heeft m.i. weinig zin als we weten dat data consumers er niets mee doen. Die willen het liefst expliciete tagging zodat ze niet hoeven te gokken met een kans op fouten.

Ik denk dat dit in de praktijk veelal geldt voor path in bebouwd gebied zoals verbindingen tussen wijken etc. In bosgebieden geldt helaas vaak dat er niet gefietst mag worden maar dat is lang niet altijd getagd. Voor data consumers helpt het als er in alle gevallen expliciet getagd is want dan krijgen we de beste route geleverd. En daar is het mij om te doen (als gebruiker van routers)

PeeWee32 · January 19, 2026, 8:36am

Hoeveel ingangangs nodes zou je willen plaatsen bij een langgoed waar geen hek omheen staat? Niet ieder gebied met toegangsregels heeft maar een paar ingangen. En dan moeten mappers dus naar al die ingangen kijken of een path binnen alle ingangen ligt. M.i. is dit geen haalbare kaart.

Dillen_GJ · January 19, 2026, 9:27am

Maar park ingangen met toegangregels is wel de hoofdmoot waar de path definitie’s tussen liggen. De path definitie ligt dan ingeklemd tussen de ingangen toch ?
Het uitlezen van de combi:

ingangen geklemd tussen de path definitie van die info levert dan bruikbare toegangsregels per verkeersdeelnemer op

Mijn gedachte gang is dus: je hebt een path en indien geklemd tussen ingangnodes met daarbij gedefinieerde toegangsregels levert de daarop geldende toegangsvoorwaarde op dat bewuste path.
Of maak ik een denkfout door te simplistisch te denken ?

Andere gedachte: als je op een path definitie kan verwijzen naar ingangregels van de ingangnode ben je er m.i.z. ook.
Immers staat er op de path definitie geen verwijzing naar de ingangsnode (met bijbehorende toegangsregels) verval je automatisch terug op de default toegangregels waarde van path.

Peter_Elderson · January 19, 2026, 9:39am

Net even getest: de drie routers op de osm website routeren voor fietsen over een highway=path zonder bicycle tag. Ze verschillen wel in de weging van path vs cycleway; mn graphhopper geeft een langere cycleway sneller de voorkeur boven het path, terwijl OSRM en Valhalla in dit testje de kortere weg via het path kozen. Route omgedraaid: nu kiest ook Valhalla de langere route.